Oprichting
Impresariaat Uit de Kunst (IUDK) is als stichting opgericht in najaar 2000 als erfopvolger van het door OC&W gesubsidieerde LOKV-Impresariaat.
Daarmee moest IUDK de omslag maken naar een bedrijfsmatiger organisatie met een aanbod van muziek-, dans- en theatervoorstellingen. Ondanks discussies in de eerste jaren is bij IUDK specifiek gekozen voor het specialisme ‘Kunsteducatie’. Dus voorstellingen spelen in een educatieve omgeving en niet in het vrije circuit. De geformuleerde missie van IUDK: ”het in aanraking brengen van zoveel mogelijk leerlingen in het onderwijs met kunst en cultuur”.
Gechargeerd gesteld veranderde de centrale vraag bij IUDK van: ‘Wat vinden wij zelf mooi?’ naar ‘Wat voor moois willen onze klanten voor hun leerlingen in het Primair Onderwijs en Voortgezet Onderwijs’? In Schooljaar 2001-2002 kreeg het eerste aanbod van IUDK gestalte. Van origine was IUDK vooral gespecialiseerd in muziekvoorstellingen. Vanaf 2002 kregen ook de podiumkunsten Dans en Theater een volwaardige plek in het aanbod, waarbij vooral de dansvoorstellingen al snel een hoge vlucht namen. Tenslotte was er een duidelijk prijsbeleid gericht op toegankelijkheid: ongeacht in welk landsdeel de school staat, de prijzen zijn gelijk.
De eerste jaren
In de eerste jaren werden veelal groepen bemiddeld die ook in het vrije circuit actief waren. Al snel werd er doorgeselelcteerd naar zgn. ‘kleine -ongesubsidieerde- makers’ met een specialisme én een passie voor het spelen op scholen. Het grote bereik in zowel Primair Onderwijs (PO) als in Voortgezet Onderwijs (VO) leunde aanvankelijk op provinciale bemiddelaars die zowel in PO als VO inkochten voor scholen die zich lieten bedienen door deze organisaties. Een stabiele situatie met een relatief klein aantal grote klanten.
Na een aantal jaar veranderden de taken van een groot provinciale instellingen. Eerst stopt de de VO-bemiddeling en daarna stopten organisaties als Edu-Art (Gelderland) en BISK/Kunstbalie (Brabant) ook de inkoop voor PO-scholen.
Na het VO kwam nu ook in het PO het initiatief voor het boeken van voorstellingen bij de scholen te liggen. Deze verandering in PO had bij IUDK impact op het aantal boekingen, terwijl in het VO het aantal voorstellingen groeide.
Veranderend landschap: van kunst naar kunsteducatie
In de oprichtingsjaren was er vanuit de overheid het beleid ingezet -door staatssecretaris Rick van der Ploeg- dat alle theatergezelschappen een educatieverplichting kregen. Hier ontstond een speelveld met veel meer aanbieders. Voeg daarbij de veranderingen in het inkoopproces door het verdwijnen van de provinciale bemiddelaars was een zekere flexibiliteit noodzakelijk. Het kleine, maar effectieve IUDK-team moest in plaats van afspraken met groot-afnemers schakelen naar individuele aanvragen. In het VO ging dit – mede door de positie van CKV – soepel, in het PO bleek dit lastiger. Ook qua budgetten die voor individuele PO-scholen lager liggen.
Specialisatie in de voorstellingen
Naast verandering van het boekingsproces, had het individuele contact met scholen effect op de inhoud van de voorstellingen. Vanaf 2010 zijn de aangeboden voorstellingen steeds meer gespecialiseerd; de groepen spelen in de context van de schoolomgeving danwel in een theater gevuld met leerlingen en docenten zochten en zoeken steeds meer aansluiting bij onderwerpen en thema’s die ook op school of in de belevingswereld van jongeren spelen. De thematische voorstellingen nemen de laatste jaren een hoge vlucht.
Receptief versus actief
Sinds 2015 is het aandeel van actieve kunsteducatie sterk gegroeid ten opzichte van het receptieve.Workshops krijgen een groter aandeel in het cultuurprogramma van de scholen. Aanvankelijk in een groot aandeel in VO, later ook in PO.
Bij IUDK betekende dit in de selectie van voorstellingen dat er -waar mogelijk- in of na voorstellingen ook actieve componenten werden ingebouwd. Een interactief deel in een percussie-voorstelling, of een dansworkshop na een voorstelling waren geen uitzonderingen in het aanbod. In het aanbieden van losse workshops ging IUDK niet mee. Daar kwamen snel een aantal gespecialiseerde partijen in het circuit. IUDK wilde zich blijven richten op kwalitatief goede voorstellingen die goed aansloten bij de leerlingen. Gezien met bereik van de leerlingen dat per schooljaar 120.000+ was, bleek dit succesvol. ‘Horen, zien, beleven en genieten’ werd vanaf 2017 het motto, dat aan de IUDK voorstellingen hing.
Van Vouchers naar Cultuurkaart
CJP heeft sinds het bestaan van IUDK een belangrijke plaats ingenomen in de cultuureducatie voor en op scholen. Historisch zijn de papieren bonnen, waarmee VO-scholen voorstellingen konden betalen. Een wekelijks tocht van de financiële man naar het Postkantoor om deze aangetekend op te sturen en verzilverd te krijgen. Het is niet meer voor te stellen.
Sinds 2008 bestaat de Cultuurkaart in zijn huidige vorm. Die overgang van papier naar online kon IUDK soepel maken en heeft ervoor gezorgd dat IUDK jarenlang de grootste incassant was. Toenmalig conculega-organisatie Kleinkunstig heeft de positie van grootste Cultuurkaart-incassant de afgelopen jaren ingenomen.
Corona
De periode dat COVID speelde, had tussen 2020 en 2022 een dramatisch effect op de verkoop van voorstellingen en daarmee de situatie voor de gezelschappen. Lange periodes kon en mochten er geen voorstellingen plaatsvinden. Een regelrechte bedreiging voor het voortbestaan van IUDK en de vertegenwoordigde groepen.
IUDK verenigde zich in de periode met andere bureau’s in de Vereniging Jeugdimpresariaten (VJI) om de schade gezamenlijk te beperken. Het trok een zware wissel, maar IUDK heeft zichzelf en de aangesloten groepen door deze periode heen geloodst. De voorstellingen in PO, VO en MBO maakten een spectaculaire doorstart, maar heeft de bestuurders ook aan het denken gezet over de kwetsbaarheid van de organisatie.
Etalagedagen
Een IUDK geesteskind is het begrip ‘Etalagedagen’.
Zijn presentatiedagen van impresariaten de laatste jaren gemeengoed geworden; de Etalagedagen waren de eerste presentatiedagen, waarin gehele voorstellingen voor een publiek van inkopers en geïnteresseerden gepresenteerd werden. Nieuwe muziek-, dans en theatervoorstellingen konden door het inkoperspubliek worden beoordeeld op artisticiteit en geschiktheid voor hun specifieke leerlinggroepen.
Met een nieuwe editie voor de boeg in 2025, zijn de Etalagedagen springlevend en nog steeds een jaarlijks hoogtepunt. Een mooie ontmoeting tussen makers en mensen uit het onderwijs. Het is voor velen een eerste kennismaking geweest met de mogelijkheden om als docent een voorstelling te programmeren.
Fusie
Na 23 jaar in zelfstandige vorm te hebben geopereerd, en in 2019 ook de Niekie van den Berg-prijs voor de beste schoolvoorstelling te hebben geïnitieerd, is IUDK in 2024 onderdeel geworden van Kleinkunstig. Onze artiesten en docenten troffen elkaar al vaak op scholen en er werd incidenteel al samengewerkt, bijvoorbeeld in PRESENT!Samen vormen we nu een sterkere organisatie die een breder en volwaardig aanbod aan kunsteducatie voor kinderen en jongeren in heel Nederland kan bieden. Een aanbod waar actief en receptief elkaar ontmoeten en aanvullen. Reeds nu staan er grote cultuurdagen in het land, waar het totaalaanbod van IUDK en Kleinkunstig (VO en MBO) en Grote Broer (PO) voor unieke ervaringen zorgen.
Het Impresariaat wordt bemenst door trouw bestand medewerkers met veel kennis en ervaring, met zowaar een medewerker van het eerste uur. In de nieuwe organisatie komt deze kennis en ervaring vanaf dag 1 tot zijn recht, met een hechte samenwerking en veel kruisbestuiving en input vanuit de collega’s van Kleinkunstig. IUDK is in de nieuwe organisatie als impresariaat klaar voor de volgende decennia.